Trò chơi điện tử khiến con hàng ngày nít chỉ sợ cái “ảo”!

PV:Khi người ta đua nhau cho con đi học hè ở nước ngoài thì anh lại tổ chức cho con mình và nhiều em vị thành niên học về luật pháp. Lý do anh làm vậy là gì? Trạng sư Trương Quốc Hòe:Tôi tổ chức lớp học đào tạo lối sống theo luật pháp cho trẻ vị thành niên ngay tại văn phòng Luật sư của mình. Học viên ở lớp là con trai tôi và các bạn gần tuổi với cháu, tầm từ 13 đến 15 tuổi. Lý do tôi mở lớp học này thứ nhất là, khi tôi tham dự bảo vệ cho các vụ án tuổi vị thành niên, trong quá trình lấy cung, vào trại tiếp xúc tôi phát hiện ra phần lớn bản thân các em phạm tội đều không biết hậu quả trầm trọng thế nào, đặc biệt, khi các em tham dự xử lý các cảnh huống hằng ngày trong cuộc sống đều không nghĩ đến hình phạt mình có thể bị nhận. Các em đều không có chiều sâu, vì tuổi xanh chỉ nghĩ cái trước mắt, không nghĩ đến cái lâu dài. Chính suy nghĩ trước mắt làm các em dễ tự ti, dễ rung động và dễ dẫn tới vi phạm pháp luật. Luật sư Trương Quốc Hòe Từ nguyên tố ấy, tôi mới nghĩ đến việc uốn nắn, điều chỉnh cho các cháu phê duyệt từng hành vi hằng ngày, giúp các cháu có đủ nhận thức để uốn, xử lý tình huống hằng ngày sao cho đúng phong cách sống và đúng pháp luật. Hôm tết, chính con trai tôi (sinh năm 1996) đưa một nhóm bạn đến nhà chơi, khi tôi về nhóm bạn của con len lét chào tôi ra về. Buổi thứ hai, các cháu vẫn thế, nhưng tôi đã giữ các cháu lại và nói sẽ làm cơm, cùng các cháu ăn cơm và hãy coi tôi là bạn. Trong bữa cơm các cháu cũng vẫn lấm lét, nhưng tôi cầm cho các cháu hiểu tôi coi các cháu là bạn và dần dần các cháu tâm sự. Tôi ngạc nhiên là, điều trước hết các cháu quan hoài và hỏi tôi là về một vấn đề luật pháp trong nhà trường. Đó là câu chuyện cô giáo đuổi học trò vì học sinh hư. Tôi đã giảng giải cho các cháu cảnh huống đó. Sau buổi gặp, tôi bảo với con trai mình từ nay hãy để các bạn xúc tiếp với bố liền hơn đi, chúng tôi thẳng tính ăn cơm cùng nhau và nhiều băn khoăn của các cháu được giải tỏa. Cho đến hiện nay, nhiều gia đình chưa biết con mình đang theo học lớp này, có cháu học đến buổi thứ tư tuy rất thích rồi nhưng vẫn nhờ tôi gọi điện nói với gia đình. Tôi đã nói với cháu việc vắng với gia đình là nghĩa vụ cháu phải làm. Tôi cũng mong sau khi học ở lớp này gia đình sẽ thấy các con của mình có tinh thần hơn, tốt hơn và khi đó tôi sẽ mời phụ huynh các cháu tới để chuyện trò. PV:Tôi tưởng những hiểu biết luật pháp thường nhật, các em học trò trung học đã được học ở trường chứ? Luật sư Trương Quốc Hòe:Sau thời kì làm nghề, tôi phát hiện ra một nguyên tố mọi người hầu như chơi chú ý đến việc dạy các em hành vi theo luật pháp mà mới chỉ để ý đến việc giáo dục các em theo nghĩ suy trực giác của người lớn. Thêm nữa, khi đi sâu nghiên cứu tôi phát hiện ra rằng, hệ thống giáo dục Việt Nam mình đang bị trộn lẫn giữa tuổi nhận thức luật pháp và tuổi đào tạo. Sự trộn lẫn diễn đạt rõ, trước 15 tuổi, quy trình đào tạo giáo dục không mô tả rõ đối với tuổi 15 cần học gì. Ý kiến của tôi là trước 15 tuổi chỉ cần giáo dục các em về lối sống và phong cách sống, nghĩa là mang thuộc tính giáo dục là chính, còn về mặt trí dục ở độ tuổi đó chỉ cần cho các em nhận biết chứ chưa cần hiểu biết. Còn sau tuổi 15 mới dạy các em về trí dục, tức mới dạy các em về sự hiểu biết về pháp luật. Lý do là, trước 15 tuổi các em có học cũng không hiểu, mà đã không hiểu thì đừng gò các em hiểu, bởi thế nên cho các em học theo hướng giáo dục đạo đức. Điều này đã được quy định ở Bộ luật Dân sự và Bộ luật Hình sự (Bộ luật Dân sự đề cập đến tuổi giám hộ, đối với con trẻ dưới 15 tuổi, mọi hoạt động của các cháu đều do phụ huynh giám hộ, nhưng Luật Giáo dục lại không đề cập đến chuyện này). Chính những nghĩ suy này xúc tiến tôi mở một lớp học này để trải nghiệm chính tư duy của mình đối với hệ thống giáo dục. Và hơn nữa, tôi muốn dạy cho các con một quy trình và phương pháp sống theo đúng pháp luật, tránh những sai lầm đáng tiếc xảy ra. PV:Khi hành nghề Luật sư, anh đã bảo vệ cho nhiều thân chủ là trẻ vị thành niên, anh nhận thấy điều gì? Luật sư Trương Quốc Hòe:Rõ ràng là tội phạm vị trẻ thành niên ngày càng gia tăng. Nhưng tôi cũng nhận thấy, các em chưa định hướng và xử sự của các em với pháp luật thiếu sự hiểu biết. Sự gia tăng tù đọng trẻ vị thành niên cũng có lý do là, sức khỏe, thể lực trí lực của các em phát triển rất nhanh. Trong khi luật pháp bây giờ được xây dựng trên nền tảng sự phát triển của trẻ vị thành niên với chiều cao và cân nặng tuổi trẻ Việt Nam ở 1,6m. Trong khi các em hiện nay trung bình đều từ 1,7m trở thành. Ngoài sức khỏe, thể lực phát triển nhanh hơn trước, năng lượng các em nhiều, trình độ thông báo đến với các em quá nhanh. Và cái thứ ba đặc biệt quan trọng là các cháu mong muốn được trở nên người lớn, vì các cháu đã yêu rồi. Tuổi 7x, 8x thì vào đại học mới biết yêu, nhưng 9x trở đi thì gia đình thậm chí phải hài lòng các cháu yêu ở tuổi THPT, THCS. Bởi thế, các cháu có nhu cầu cuộc sống rất cao nhưng hiểu biết pháp luật lại thấp. Vì vậy, đặc thù của các cháu ở lứa tuổi này là phải có sự phân biệt rõ ràng, dạy cho các cháu cái gì ở tuổi 15. Trong Quan điểm của tôi, phải dạy cho các cháu cả trí thức và ý thức nhận biết thế giới xung quanh là cần thiết. Tôi cũng muốn chứng minh với cộng đồng và xã hội đây là mô hình ngành giáo dục phải xem xét. Mê say trò chơi điện tử khiến thanh niên chìm đắm trong "thế giới ảo" PV:Anh nghĩ đối với lứa tuổi này, các em cần học về luật pháp như thế nào để các em có thể có những hiểu biết cơ bản? Luật sư Trương Quốc Hòe:Tôi dạy cho các cháu mỗi buổi hai tiếng và hiện là dịp hè nên tôi dạy cho các cháu 2 buổi một tuần. Kỹ năng dạy những tri thức này vốn rất khô cứng nên cần phải có phương pháp truyền dạy hợp lý. Nếu chúng ta đưa cho các em quá nhiều dung lượng thì các em sẽ không nhớ, nhưng nếu đưa ít quá thì không đủ. Nên chi dạy cho các em thế nè đủ và dạy cho các em những gì chính là điều quan trọng nhất. Mong muốn lớn nhất của tôi là có thể cho các em tiếp xúc được với những hình phạt, chế tài xử phạt mà pháp luật đang vận dụng để răn đe. Các em đều rất hồ hởi. Tôi kể cho các em nghe một câu chuyện về người tử tù. Chuyện là, những người phu bốc mộ sau khi đào mộ một tử tù đã nhặt được một con búp bê bằng gạch, do người tử tù mài trong suốt 6 năm. Người tử tù bị bắt khi con gái của anh ta mới có 6 tháng và khi con anh được 6 tuổi, anh bị xử bắn. Trong thời kỳ từ khi bị bắt đến lúc ra pháp trường, anh ấy đã mài một con búp bê bằng gạch. Anh ấy bị xử bắn vào mùa đông nên khi ra pháp trường con búp bê được bỏ trong túi áo. Khi tôi kể câu chuyện này trong buổi học cùng với nhiều câu chuyện khác nhau trong suốt hai tiếng học. Nhưng chấm dứt buổi học, tôi hỏi các em nhớ gì nhất trong buổi học bữa nay thì vớ các em đồng thanh: câu chuyện về người tử ốc con búp bê. Đặc biệt, rất nhiều em hỏi tôi: tại sao lại xử bắn một người biết thương tình như vậy? Tôi giải thích với các em rằng, hành vi xử bắn là sự trị của từng lớp đối với một hành vi nào đó của người tử tù, nhưng sự trừng phạt đó không tước được tình người cha dành cho con gái. Tôi nhận thấy, các em rất ưa nghe những câu chuyện tôi kể. Tôi thường lồng trong các câu chuyện kể ấy những kiến thức luật pháp cần thiết. PV:Anh lý giải thế nào về tình trạng trẻ phạm tội tuổi vị thành niên ngày một gia tăng? Có những tầy đặc biệt nguy hiểm như giết người, đánh bạn tập thể. Thậm chí, nhiều học trò còn tung clip đánh bạn lên mạng xã hội. Trạng sư Trương Quốc Hòe:Tôi khẳng định, những hành vi đó có là do các em chưa có hiểu biết pháp luật và thậm chí còn là khinh thường pháp luật. Các em khinh vì các em chưa nhìn thấy chế tài xử phạt cho các hành vi đó. Nhưng đặc biệt quan yếu là khi các em đang có lối sống ấy lại không được luật pháp điều chỉnh. Tôi lấy tỉ dụ, việc các em tiếp xúc với điện tử, thông tin bạo lực làm cho các em bị chai sạn nỗi sợ về thần kinh. Các em chỉ sợ trên ý thức cái ảo chứ không phải cái thật nên khi các em có hành vi sai trái, các em ấy chỉ nghĩ rằng: à, đến thế là cùng, tức thị những xử phạt ấy chưa thấm vào các em nên các em không sợ. Còn nếu các em được xúc tiếp với những chế tài xử phạt, bản thân các em sẽ run sợ. Sự run sợ ấy cũng bổ trợ giúp các em tìm cách tìm hiểu pháp luật. Tôi tin thế. Càng ngày càng nhiều trẻ vị thành niên phải vào trại giam Thêm nữa, có một thực tại, người lớn có thể tìm ra chân lý cuộc sống, trong trường hợp không tìm ra chân lý họ luôn có những niềm tin khác như tôn giáo, linh tính để định hướng cuộc sống của mình, nhưng con trẻ thì chưa biết đặt lòng tin vào cái gì. Tôi nghĩ, nếu các em hiểu được luật pháp, các em sẽ có cơ sở để tạo dựng lòng tin. Thêm nữa, qua phương pháp dạy này tôi muốn mình trở thành người bạn đường của các em. Trong rất nhiều cảnh huống các em không tiện nói được với bố mẹ, bản thân mình có thể trở thành người cho các em chia sẻ, trở nên chỗ dựa ý thức. Tôi từng xúc tiếp với những tù không biết gì về ma túy vẫn phải đi trại cai nghiện, do cuộc sống, sự cạnh tranh đẩy cậu ấy vào nghiện ma túy. Tôi cho rằng, để cho các em hiểu luật pháp thì một phần vừa phải có chế tài cho các em được trải nghiệm. Sau đó, các em tự học để bổ túc lại kiến thức của mình. PV:Theo anh, tuổi vị thành niên thì các em nên được học và xúc tiếp với những vấn đề quan trọng nào của pháp luật? Luật sư Trương Quốc Hòe:ý kiến của tôi là giúp các em hiểu về những quy định hành vi thứ tự tầng lớp. Những điều này được luật hình sự quy định trong một chương riêng, trong đó gồm có: gây rối thứ tự công cộng, trộm cướp, đánh nhau, vi phạm liên lạc... Bản thân trong giai đoạn này, tôi cũng tụ họp giảng dạy cho các em về thứ tự xã hội là chính. Còn từ tuổi 20 trở lên, phải dạy các em những kiến thức về quan hệ kinh tế, kỹ năng xử lý các vấn đề trong kinh dinh. Tôi cho rằng, mỗi chu kỳ, mỗi lứa tuổi con người cần phải cập nhật những thông tin về luật pháp cần thiết. PV:Có một câu hỏi đặt ra đối với hầu khắp các gia đình có con đang đi học ở thành thị: Hè này cho con học gì? Và câu trả lời thường là: học bơi, học đàn, học tiếng Anh, học kỹ năng sống thậm chí ở nước ngoài. Nhưng nghe đâu chưa ai có nghĩ suy cho con tham dự một khóa tìm hiểu luật pháp. Vậy tiêu chí của anh cho một lớp học có thể cung cấp cho các em những hiểu biết căn bản về pháp là gì? Trạng sư Trương Quốc Hòe:Tôi muốn các em có thể xử lý được những việc mà ngay khi ra khỏi lớp các em có thể gặp phải: an toàn liên lạc, chống ăn cướp… Đặc biệt ở độ tuổi này, các em bắt đầu độc lập và bắt đầu có tinh thần về nghĩa vụ với chính bản thân mình, tầng lớp và quan trọng là tuổi này các em buộc phải nhận thức. Tôi nghĩ trong khoảng thời gian nghỉ hè, chúng tôi có thể phổ thông kiến thức giúp các em hiểu về hành vi gây rối trật tự an toàn tầng lớp, tham dự các hoạt động ngoại khóa: dự phiên tòa, dự vào các trại giam, trại cai nghiện để các em nghe, chứng kiến hoặc xúc tiếp để các em có được những bài học cụ thể. Đó cũng là hình thức phổ biến tôi cho rằng hiệu quả. Tôi đang hăng hái đề nghị với cơ quan chức năng để có biểu đạt thực hóa mong muốn của mình. PV:Vậy theo anh, việc mở các lớp học dạng này, thứ nhất là do tự phát, thứ hai là nó không thuộc bổn phận từng lớp mà do mê say và mong muốn cá nhân. Nhưng theo anh, nếu điều này cần phải trở nên một quy định để tất cả các em được hưởng thì cần thêm những điều gì? Luật sư Trương Quốc Hòe:Mô hình lớp học của tôi hiện không cần cấp phép, vì nó nằm trong mô hình hành nghề Luật sư có dịch vụ tư vấn khác. Mô hình này của tôi không bị một thần thế nào ngăn cản. Đối với Luật sư được áp dụng theo những quy định về hành nghề trạng sư thực hiện, đối với hệ thống nhà trường thì được Luật Giáo dục cho phép mở những mô hình này. Tuy nhiên, với mô hình mở tại văn phòng trạng sư, chúng tôi hoạt động theo tính chất nghề nghiệp. Bản thân tôi, khi mở lớp học này là đích thực muốn có trải nghiệm từng lớp, để tự kiểm tra xem những điều mình nghĩ, mình phán đoán sau khi cọ xát thực tế có đúng không. Sau thời gian dạy cho các em, tôi thấy điều mình nghĩ suy đã hoàn toàn xác thực, các em ở tuổi vị thành niên đang cần phải phổ thông luật pháp. Tôi cũng mong muốn mô hình được ứng dụng vào nhà trường. Chưa kể, đây còn là quyền các em được hưởng đã được quy định rõ tại Luật Giáo dục. Nhưng trong Luật Giáo dục, phương pháp đào tạo đang chưa phân biệt rõ sau tuổi 15 các em cần gì nên nhà trường mới cung cấp cho các em những hiểu biết căn bản về thiên nhiên chứ pháp luật rất ít, bởi thế dung lượng đào tạo về luật pháp thấp, phương thức đào tạo cứng nhắc khiến các em khó tiếp thu. Chưa kể, mô hình đào tạo trong nhà trường không giúp các em được tiếp xúc với chế tài xử phạt như đã nói ở trên. Tôi cho rằng, mô hình tôi đưa ra nhận được sự ủng hộ của nhiều người với nhân cách cá nhân chủ nghĩa. Chẳng hạn, sau khi yêu cầu, giám đốc trung tâm cai nghiện tán đồng, lãnh đạo tòa án ủng hộ, nhưng hoàn toàn với vai trò cá nhân. Nhưng chúng ta vấp ở thể chế hành chính. Rõ ràng các cơ quan buộc phải phục vụ chứ không phải đi xin như ngày nay. Điều này, theo Luật Giáo dục, các em điềm nhiên được hưởng, nhưng chúng tôi đang phải đi xin. PV:Xin cảm ơn ông! Hằng Nga(thực hành)